Het water op het vasteland van Fryslân is schoner dan in het westen van het land. Maar er zijn delen van de Waddeneilanden die boven de norm uitkomen, schrijft Omrop Fryslân.
Uit een analyse van Greenpeace werd duidelijk dat er in een groot deel van Nederland meer pfas aanwezig is dan door het RIVM geadviseerd wordt. Vooral in Noord- en Zuid-Holland is er meer pfas in het drinkwater gevonden.
De Europese norm ligt op 100 nanogram pfas per liter. Toch adviseert het RIVM, vanwege een nieuw wetenschappelijk inzicht, maximaal 4,4 nanogram pfas per liter drinkwater. Een nanogram is één miljardste gram. Op het Friese vasteland liggen de waarden tussen de 0 en 2,2 nanogram, binnen de norm dus.
Op de Waddeneilanden is dat beeld anders. Op sommige plekken op Schiermonnikoog en Terschelling zit het tussen de 4,4 en 6,6 nanogram en op een deel van Ameland zelfs boven de 6,6 nanogram.
Het verschil tussen Fryslân en bijvoorbeeld Noord- en Zuid-Holland is de manier waarop het drinkwater verzameld wordt.
Het drinkwater op het Friese vasteland komt vooral uit diep grondwater, vaak tientallen tot soms honderden meters diep. Dat grondwater wordt beschermd door dikke kleilagen in de bodem.
“Die kleilagen zorgen voor een soort bescherming van buitenaf”, legt Nena Kreeft uit. Zij is woordvoerder van Vitens. “Dus verontreinigingen zoals pfas zitten nog niet in ons grondwater, waar we drinkwater van maken.” Op de Waddeneilanden is die bescherming minder sterk. Daar ontbreekt de dikke, afsluitende kleilaag die op het Friese vasteland aanwezig is. Daarnast verspreidt het sneller door zand.
Uit zee
Niet vrij van pfas
Toch is het vasteland van Fryslân niet volledig pfas-vrij. Vitens onderzocht op honderden plaatsen in het hele land de kwaliteit van het ondiepe grondwater, zo ook in Fryslân. Uit de metingen werd duidelijk dat pfas inmiddels op veel plekken in het water vlak onder de bodem zit. “Het zit al wel in de bodem, maar nog niet in de bron”, zegt Kreeft.
Volgens Kreeft is het vooral belangrijk om te voorkomen dat de stoffen überhaupt in de bodem terechtkomen, en dat kan eigenlijk alleen met een pfas-verbod. “Het drinkwater is en blijft betrouwbaar, schoon, veilig, gezond en lekker dus geniet er vooral van. Maar die opstapeling van pfas, daar moeten we ons zeker zorgen over maken.”