Enorm filmarchief van Dick Kool nu beschikbaar: “Hij legde drie decennia aan eilandleven vast”

Cameraman Dick Kool was een begrip in Hilversum, na zijn pensioen in de jaren ’90 verhuisde hij met mevrouw Lina en zijn camera naar Schiermonnikoog. De collectie van Kool is nu gedigitaliseerd en online gezet door het Fries Film Archief.

Kool kwam als medewerker van de AVRO overal: van de mijnen in Limburg tot de oorlog in Vietnam. De meest bijzondere missie was die naar Tsjecho-Slowakije toen de Russen daar binnenvielen. Weduwe Lina Kool (84) vertelt erover.
Contact houden was natuurlijk niet makkelijk in die tijd. Bovendien was Dick niet erg spraakzaam. Dat zijn vrouw niets hoorde, was dus niet zo gek.
Tot het moment dat de collega’s terugkwamen in Nederland, maar de cameraman er niet bij was. Lina raakte niet in paniek: “Dick redt zich altijd.”

Smokkelen

Weken later was er ineens weer in Nederland, samen met een Tsjechisch meisje van 18 jaar.
De cameraman was aan de praat geraakt met een moeder die hem smeekte om haar dochter naar Nederland te smokkelen omdat ze verliefd was op een Nederlandse jongen.

Lina voor haar huis op Schiermonnikoog
Foto: Omrop Fryslân | Dennis Terpstra

De meeste mensen zouden vreemd opkijken, maar Lina was het wel gewend. Het was volgens haar een van Dicks sterkste punten. “Hij luisterde, had geduld en oprechte aandacht. Dat kwam door zijn opvoeding. Hij wist hoe hij iemand moest benaderen.”
Coördinator Jurjen Enzing van het Fries Film Archief ziet dat ook terug in de beelden die Kool op Schiermonnikoog maakte.
De mens is normaal gesproken een beetje nerveus of zelfbewust voor de camera. “Maar je merkt dat de bevolking van het eiland hem kende.”

Incognito

Na zijn pensioen streek de familie Kool neer op Schiermonnikoog. Eerder was dat de favoriete vakantielocatie. Lina dacht dat ze meer rust en tijd samen zouden krijgen, maar dat bleek een utopie te zijn.
De camera kwam weer op zijn schouder, hij draaide overuren bij het uitreiken van lintjes, dorpsfeesten, stormen en ondernemers die stopten. Dick was overal bij.
Hij maakte honderden films en hij werd heel snel een bekend gezicht op het eiland. Alleen zonder camera kon Dick anoniem over het eiland, zegt Lina. “Dan herkenden ze hem niet.”

“Soms stelt hij ook een vraag, en dan hoor ik zijn stem. Dat betekent zoveel.”

Lina over het zien van de films die haar man maakte

De enorme collectie aan films over het eiland en haar bewoners is zeer waardevol voor de gemeenschap, zegt Lina. “Dick filmde alles, ook veel mensen die er niet meer zijn.”
Regelmatig kwamen er mensen bij het cultureel centrum op het eiland om fragmenten van Dick op te vragen omdat bijvoorbeeld een opa of oma er nog op stond.
Voor de weduwe zelf is het een mooie manier om nog even bij haar man te zijn. De beelden kan ze dromen, dat is bijzaak. Het gaat haar vooral om het geluid, zegt ze. “Soms stelt hij een vraag, en dan hoor ik zijn stem. Dat betekent zoveel.”

Jurjen Enzing met een kleine greep uit de collectie van Dick Kool
Foto: Omrop Fryslân

De cameraman heeft veel betekend voor de eilanders, het Fries Film Archief is erg blij met de gigantische collectie. “Hij heeft drie decennia aan eilandleven vastgelegd.”
Het is de grootste collectie films van één filmaker die de organisatie ooit binnen heeft gekregen. De organisatie is negen jaar bezig geweest om al het materiaal op te halen en te digitaliseren.
Voor Enzing voelt het intussen alsof hij op bezoek gaat bij familie als hij op de boot stapt om een nieuwe lading banden op te halen van het eiland.

De werkkamer van Dick Kool is een museum
Foto: Omrop Fryslân
 
In het huis op Schier, waar blauw overduidelijk de favoriete interieurkleur is, is ook de werkkamer van Dick te vinden.
Lina heeft het ingericht als een klein museum. Zo hangt er een marineblauw jack met luxe borduursels van de Olympische Spelen van 1988 in Zuid-Korea, waar Dick cameraman was.
Verder pronken er onder andere oude camera’s, statieven en andere souvenirs zoals een regisseursstoel van de Avro in de ruimte. Het geheel vormt een monument van de rijke geschiedenis van Dick in Hilversum.

De echte Soldaat van Oranje

Een van de pronkstukken is een oude ansichtkaart met een keurig handschrift. Het is een persoonlijk bericht van Erik Hazelhoff, die beter bekend is geworden dan de Soldaat van Oranje.
Met twee volgeschreven kantjes bedankte hij Dick voor de ‘prachtige shots’ die hij maakte voor een VPRO-interview met Hazelhoff in 2010.

“Had die cameraman dat niet zo kunnen doen? Maak even een goed shotje.”

Lina vergelijkt het camerawerk met dat van Dick als ze televisie kijkt

Als Lina een stapel van de films op de plank ziet staan, wordt ze overvallen door een gevoel van intense trots.
“Dick was mijn trots, jonge jonge, wat kon die man filmen”, zegt ze. “Als ik televisie zit te kijken dan denk ik wel eens ‘ Had die cameraman dat niet zo kunnen doen? Maak even een goed shotje.”
Lachend besluit ze: “Dick had het anders gedaan.”
Deel dit artikel:
LAATSTE NIEUWS

MEER VAN

Mega-collectie Schiermonnikoger cameraman Dick Kool digitaal veiliggesteld

Formerende fracties Schiermonnikoog kiezen voor ervaring van binnen én buiten het eiland

Proef met afhaalpunten voor kranten gestart: “Superfantastisch dat het zo kan”