DE WADDEN – In Groningen staan natuurorganisaties en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur voor de rechter. Inzet is de natuurvergunning die garnalenvissers in 2025 tot 2045 hebben gekregen van toenmalig staatssecretaris Jean Rummenie.

Hij wilde de vissers voor een langere periode duidelijkheid verschaffen.

De vloot is kleiner geworden na een uitkoopregeling, maar de bestaande vissers moesten investeren in katalysatoren om te voorkomen dat de motoren van hun schepen te veel stikstof uitstoten.

Later is ook een gebied in het westelijk Wad afgesloten voor de garnalenvisserij. Volgens het ministerie zit de visserij de natuur in het Wad zo niet in de weg.

Daar is een zogeheten ‘passende beoordeling’ voor gedaan, maar natuurorganisaties zijn het daar niet mee eens.

Zij zien wel degelijk gevolgen voor de natuur. Ze zeggen uit te zijn op een ‘oplossing voor alle partijen’ zodat de garnalenvissers echt voor langere tijd vooruit kunnen. Daarvoor zouden de effecten voor natuur beter meegenomen moeten worden in de vergunning.

Wetenschappelijk bewijs

De visgebieden op onder andere het Wad en de Noordzee zijn Natura 2000-natuurgebieden. Daarvoor geldt het ‘voorzorgsbeginsel’. Dat betekent dat er geen groen licht gegeven kan worden aan zaken waarvan in alle redelijkheid gezegd kan worden dat het slecht uitpakt voor de natuur.

Ook als er nog geen wetenschappelijk bewijs voor is.

Voor deze rechtszaak hebben alle partijen wel om tafel gezeten om een oplossing te vinden. Visserijorganisaties hebben de natuurorganisaties verweten dat zij uit dat overleg weggelopen zijn.

De natuurorganisaties verwijten Rummenie dat hij dat overleg torpedeerde door deze vergunning te verlenen. Dat de vergunning voor ongewoon lange tijd verleend is, valt ook verkeerd.

Het ministerie van LVVN wijst erop dat er wordt gewerkt aan een toekomstvisie voor de garnalenvisserij en dat daar alle beschikbare wetenschappelijke informatie bij betrokken wordt. In die langlopende vergunning zitten ook momenten waarop die informatie tegen het licht wordt gehouden.

Schade aan de zeebodem

Bij die mogelijke schade aan de natuur staan twee zaken centraal: de schade aan de zeebodem door het relatief lichte net dat met rollers over de bodem gaat. En de intensiteit waarmee gevist wordt, met mogelijke gevolgen voor hoe groot garnalen kunnen worden.

Volgens de vissers kan het vissen geen kwaad voor bodem omdat er meestal gevist wordt op plaatsen waar stroming en storm grote invloed hebben op die bodem.

Wat opvalt in deze rechtszaak, is dat er een ‘wetenschappelijke fittie’ is uitgebroken, zoals het door sommigen wordt genoemd. Het gaat daarbij over een nieuw, nog niet gepubliceerd onderzoek door bioloog Kasper Meijer en andere biologen van de Rijksuniversiteit Groningen en het Koninklijk Nederlands Onderzoek der Zee (NIOZ).

Er is dit jaar al wel een voorpublicatie online gekomen en het is geaccepteerd voor publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift.

Van 2021 tot 2023 hebben ze grootschalig onderzoek gedaan met het visgerei dat garnalenvissers gebruiken op een stuk westelijk Wad waar al zes jaar niet was gevist. De onderzoekers zagen grote gevolgen voor met name langlevende soorten. Die aantallen namen erg af.

‘Second Opinion’

Volgens het ministerie is dit niet ‘relevant’ voor de rechtszaak omdat deze informatie er nog niet was toen de vergunning werd uitgegeven. Toch hebben ze marine bioloog Jaap van der Meer, emeritus hoogleraar aan de Vrije Universiteit en onderzoeker bij Wageningen Marine Research ingehuurd voor een ‘second opinion’.

Daar heeft hoogleraar ecologie Han Olff weer met een brief op gereageerd waarin harde verwijten vallen.

De rechtbank buigt zich vandaag over de zaak, waarschijnlijk gaat het nog maanden duren voordat er een uitspraak ligt.