Tweede Kamer wil aanpak daling zeehonden vóór UNESCO-bezoek, maar oorzaak is nog onbekend

De Tweede Kamer wil dat het kabinet vóór een inspectiebezoek van UNESCO met een plan komt tegen de daling van de zeehondenpopulatie in de Waddenzee. Maar waardoor die daling komt, weten onderzoekers nog steeds niet.

De motie ‘Zorgen voor zeehondjes’ van Kamerleden Suzanne Kröger en Laura Bromet (PRO) werd donderdag aangenomen door een Kamermeerderheid. Daarmee moet het kabinet het parlement nog vóór de UNESCO-inspectie volgend jaar laten weten hoe de daling van de zeehondenpopulatie kan worden tegengegaan.

De motie is een reactie op de jaarlijkse internationale zeehondentelling, die maandag werd gepubliceerd. In de hele Waddenzee werden dit jaar 23.154 gewone zeehonden geteld, 3 procent minder dan vorig jaar.

Na jaren van groei en daarna stilstand daalt het aantal nu voor het vijfde jaar op rij. In het Nederlandse deel is de afname groter: 6 procent minder zeehonden en zelfs 17 procent minder pups. Het aantal grijze zeehonden groeit intussen juist.

Tegengas
De motie kreeg steun van een brede meerderheid, van SP en PvdD tot VVD en FvD. In het voorafgaande tweeminutendebat kreeg Kröger wel tegengas van Caroline van der Plas (BBB).

Aantal zeehonden. Bron: WUR

Volgens haar gaat het om normale processen in de natuur: met de grijze zeehond is er een soort bijgekomen die ook op gewone zeehonden jaagt. “Laten we nou niet in paniek raken”, zei Van der Plas. Kröger hield vol dat de daling “zorgwekkend” is en de Wadden “keihard onder druk” staan.

Hoe groot de rol van de grijze zeehond is, staat niet vast. Zeehondenonderzoeker Sophie Brasseur van Wageningen Marine Research zei deze week tegen RTV Noord dat aanvallen van grijze op gewone zeehonden volgens haar geen grote rol spelen bij de afname. Of de twee soorten elkaar beconcurreren om voedsel, moet nog worden onderzocht.

Minister Jaimi van Essen (LVVN) liet het oordeel over de motie aan de Kamer. Ook hij maakt zich zorgen, maar de oorzaak is volgens hem nog onbekend. Hij noemde concurrentie met andere dieren, verstoring en het bereiken van de draagkracht van het ecosysteem als mogelijke verklaringen. Hij zegde toe de Kamer vóór het UNESCO-bezoek te informeren.

Eerst beter meten
De motie verwijst naar een onderzoeksproject van een consortium onder leiding van Hogeschool Van Hall Larenstein, op verzoek van LVVN, dat naar verwachting begin volgend jaar met aanbevelingen komt. Dat levert echter geen beschermingsmaatregelen op, maar een advies over betere monitoring.

Volgens lector Janneke Ottens betrokken bij het onderzoek, zijn de gegevens over zeehonden nu versnipperd. “Heel veel partijen doen iets aan zeehonden, maar die gegevens komen niet automatisch bij elkaar.”

Concurrentie, verstoring, druk op rustplaatsen en mogelijk voedseltekort spelen waarschijnlijk allemaal een rol. “Ons onderzoek wijst de oorzaak niet aan, maar zegt wat we extra moeten meten om die met zekerheid te kunnen achterhalen”, aldus Ottens. Het advies gaat uiterlijk in januari naar het ministerie en wordt dan openbaar.

Daarnaast analyseren het WEC (voorheen Zeehondencentrum Pieterburen) en de Universiteit Utrecht sinds dit voorjaar, met geld van het Wereld Natuur Fonds (WWF), gegevens van ongeveer 2.300 dood gevonden zeehonden. Dat moet licht werpen op het grootste raadsel: er worden nog steeds relatief veel pups geboren, maar te weinig jonge dieren lijken volwassen te worden.

UNESCO zwijgt over zeehond
Opvallend is de onderbouwing van de motie van PRO. Daarin staat dat UNESCO ‘mede door deze daling’ overweegt het Waddengebied volgend jaar tot bedreigd werelderfgoed te verklaren. Dat blijkt niet uit de stukken van UNESCO zelf.

Kamerlid Suzanne Kröger (PRO) dient de motie ‘Zorgen voor zeehondjes’ in.

Het Werelderfgoedcomité besloot in juli inderdaad dat er in 2027 een inspectiemissie naar de Wadden komt. Maar in dat besluit komen geen zeehonden voor, en er staat ook niets in over een plaatsing op de lijst van bedreigd werelderfgoed.

Dat zou volgend jaar ook niet kunnen. De drie landen rond de Waddenzee hebben tot eind 2027 de tijd om te rapporteren, en het comité bespreekt het vervolg pas in 2028.

De zorgen van UNESCO gaan over de opgetelde druk van klimaatverandering, gas- en zoutwinning en de bouw van energie-infrastructuur. Daar draait het ook om in de recente Kamerbrief van minister Van Essen over de Wadden.

Op verzoek van UNESCO brengen Nederland, Duitsland en Denemarken in een gezamenlijk milieuonderzoek in kaart hoeveel druk er sinds 2009 op het werelderfgoed is bijgekomen. De uitkomsten worden begin 2028 verwacht.

Ook spraken de drie landen een verbod af op nieuwe winning van fossiele brandstoffen onder de Waddenzee. De zeehond komt in de brief van de minister alleen terloops voor: de samenwerking voor de bescherming van ‘iconische soorten zoals de zeehond en trekvogels’ gaat door.

Deel dit artikel:

MEER VAN